Ngựa sắt biết bay, phun lửa trong truyền thuyết Thánh Gióng thể hiện sức mạnh, khát vọng chinh phục tự nhiên của người Việt cổ. Trong 12 con giáp, mã (ngựa) có sự thống nhất giữa Việt Nam và nhiều quốc gia khác khi đều cùng chỉ một loài vật, khác với Mão (vốn là con mèo ở Việt Nam nhưng lại là thỏ tại Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản). Ngựa quen thuộc, xuất hiện nhiều trong đời sống văn hóa, văn học Việt với nhiều tầng ý nghĩa, biểu tượng.

Nguyễn Tư Nghiêm bắt đầu vẽ con giống từ 1955-1956, sau khi ông chép được hình "mèo ngoạm cá" trên một bức chạm khắc ở một ngôi đình cổ đông bắc Bắc Bộ. Và kể từ năm Mậu Thìn 1988, ông ít vẽ các con giống rời rạc, mà vẽ đủ các con giống "thập nhị hoa giáp" trên từng mỗi bức tranh. Vẽ năm nào thì con giáp năm ấy là vật chủ.